Spira miejscem obrad Sejmόw Rzeszy w XVI wieku

Kościół Pamięci Protestu (Gedächtniskirche TUTAJ)

W dziejach Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego, od czasów dynastii salickiej, odbywały się w Spirze sejmiki cesarskie, początkowo jako tzw. dni dworskie (do 1495 r.). Pierwszy dzień sądowy w Spirze odbył się za panowania Ludwika Pobożnego w 838 roku. Bardziej znane są jednak jedynie te z czasów sporów religijnych, które doprowadziły do ​​rozdziału katolików i protestantów.

1. Sejm Rzeszy w 1526 roku

Sejm Rzeszy (Reichstag) trwał od 25 czerwca do 27 sierpnia.

Ferdynand I, który był wówczas jeszcze arcyksięciem Austrii i reprezentował swojego brata Karola V w Spirze, w swoim przemówieniu otwierającym wezwał do wsparcia Węgier w walce z zagrożeniem osmańskim. Prośbę tę potwierdził później poseł króla węgierskiego Ludwika II. Jednakże niektóre stany cesarskie, przede wszystkim landgraf Hesji Filip I Wielkoduszny i ​​elektor Saksonii Jan Stały, nalegały jednak na wcześniejsze wyjaśnienie kwestii religijno-politycznych.

Do miasta zjechało około 1000 osób. Sejm Rzeszy rozpoczął się procesją do katedry oraz uroczystą mszą świętą. W tym czasie nie myślano jeszcze o rozłamie w Kościele, dlatego w mszy wzięli udział zwolennicy Lutra na czele z elektorem Saksonii Janem Stałym. Zwolennicy Marcina Lutra znajdowali się nie tylko wśród elektorów Rzeszy, ale również wśród przedstawicieli wolnych miast.

Po tym jak Ferdynand I na polecenie swojego brata odstąpił od żądania ścisłego wykonania edyktu wormackiego, Sejm Rzeszy zdecydował się pozostawić tę kwestię samym stanom cesarskim. Po dwóch miesiącach obrad nie doszło do porozumienia w kwestiach religijnych, postanowiono jednak zawiesić edykt wormacki do czasu zwołania soboru powszechnego. Zdecydowano rόwnież o umieszczeniu w Spirze siedziby Sądu Kameralnego Rzeszy, co przyczyniło się do dalszego rozwoju miasta. W zamian po zamknięciu Sejmu Rzeszy 27 sierpnia 1526 roku stany cesarskie zdecydowały się pomóc Węgrom, wysyłając 24 000 żołnierzy. Bitwa pod Mohaczem, która miała miejsce zaledwie dwa dni później, sprawiła, że ​​wysyłanie obiecanych wojsk stało się nieaktualne.

Kilku władców luterańskich założyło następnie Kościoły regionalne (tzw. Landeskirchen), które oprócz władzy świeckiej zapewniły im najwyższą władzę duchową na swoim terytorium.

2. Sejm Rzeszy w 1529 roku

Trwało od 15 marca do 22 kwietnia. Przywrócono kwestię edyktu wormackiego (TUTAJ). Książęta protestanccy i miasta cesarskie protestowali przeciwko nałożeniu cesarskiego zakazu na Marcina Lutra. 19 kwietnia 1529 roku protestowali na sejmie w Spirze: elektor Saksonii Jan Stały, książęta Brunszwiku-Lüneburga Ernest I Wyznawca oraz Franciszek, Wolfgang von Anhalt, margrabia Brandenburg-Ansbach-Kulmbach Jerzy Hohenzollern-Ansbach i landgraf Hesji Filip Wielkoduszny. Czternaście wolnych miast Rzeszy przyłączyły się do protestu: Heilbronn, Isny, Kempten, Konstancja, Lindau, Memingen, Nördlingen, Norymberga, Reutlingen, St. Gallen, Strasburg, Ulm, Weißenburg (Bawaria) oraz Bad Windsheim.

W tym kontekście ewangelickie stany odmówiły Ferdynandowi I jakiegokolwiek wsparcia militarnego przeciwko nowo obranemu krόlowi Węgier Janowi Zápolyi i sułtanowi Sulejmanowi I w pierwszej wojnie austriacko-tureckiej. Podczas tego Sejmu Rzeszy uchwalono tzw. mandat anabaptystów, zbiór decyzji mających na celu zwalczanie tego ruchu religijnego.

Sejm w Spirze w 1529 roku potwierdził edykt wormacki, który wszedł jednak w życie tylko na terytoriach katolickich. Wyrażone wówczas uroczyste stanowisko („protestatio”) ewangelickich stanów cesarskich uczyniło z nich „protestantów”.

Dziś protest upamiętnia neogotycki Kościół Pamięci zbudowany w latach 1893-1904.

3. Sejm Rzeszy w 1542 roku

Reichstag trwał od 29 grudnia 1541/8 lutego 1542 do 11 kwietnia 1542. Powodem jego zwołania było zagrożenie dla Cesarstwa ze strony Osmanόw (zdobycie Ofen we wrześniu 1541). Sejm Rzeszy odbył się pod nieobecność cesarza Karola V i pod przewodnictwem króla Ferdynanda I i dwóch komisarzy cesarskich. Dominującym tematem była pomoc w wojnie przeciwko Osmanom. Aby sfinansować armię cesarską, majątki cesarskie zdecydowały się na powszechny podatek majątkowy (tzw. Gemeiner Pfennig). W porównaniu z pilnością pomocy wojennej negocjacje z protestantami zeszły na drugi plan.

4. Sejm Rzeszy w 1544 roku

Wielki Przywilej Żydowski w Spirze

Trwał od 20 lutego do 10 czerwca. Podczas tego Sejmu Rzeszy cesarz otrzymał pomoc przeciwko Francji i ofensywę przeciwko Osmanom. W ramach ustępstwa zawiesza się dotychczasowe antyprotestanckie zeznania i procesy cesarskie oraz umożliwia korzystanie ze zsekularyzowanego majątku kościelnego. Odbywa się rada narodowa. Ponadto 23 maja 1544 roku doszło do zawarcia pokoju w Spirze, w którym ród Habsburgów zrzekł się korony duńsko-norweskiej, a Holendrzy uzyskali dostęp do Morza Bałtyckiego.

Na mocy Wielkiego Przywileju Żydowskiego w Spirze z 1544 roku cesarz Karol V potwierdził ochronę Żydów z tego miasta i odnowił ich przywileje.

5. Sejm Rzeszy w 1570 roku

Sejm został zwołany przez cesarza Maksymiliana II, który uczestniczył w nim osobiście wraz z liczną rodziną. Był to najdłuższy (ok. 8 miesięcy) i najbardziej kosztowny sejm w historii miasta. Głównym tematem sejmu była reforma Rzeszy, zwiększenie obronności cesarstwa, zwłaszcza wschodnich granic. Postanowiono także zezwolić na działalność drukarską jedynie w miastach cesarskich, królewskich i uniwersyteckich. Jego decyzją część ziemi skonfiskowanej księciu saksońskiemu Janowi Fryderykowi II miała zostać zwrócona jego dzieciom Janowi Kazimierzowi i Janowi Ernstowi. Jan Kazimierz otrzymał ponadto ziemię Coburg.

Traktat w Spirze z 1570 roku: Na podstawie tego kontraktu z cesarzem Maksymilianem II, Jan II zrzekł się węgierskiego tytułu królewskiego i obecnie nazywał się Johann Sigismund Transilvaniae et partium regni Hungariae Princeps („Książę Siedmiogrodu i części Królestwa Węgier”) .

Literatura:

1. M. Klein, Geschichtsdenken und Ständekritik in apokalyptischer Perspektive, 2004, 83-84, 132.

2. V. Leppin, Martin Luther, 2017, 258-267.