Marcin Luter w cytatach

„Postylla Domowa", wydanie z 1597 roku Wraz z „Postyllą Wielkopostną” zakończyła się właściwa praca Marcina Lutra nad tego typu zbiorem tekstόw. Z powodów polemicznych ukończył on kazanie do Ewangelii Łukasza 17:11-19, Ewangelii o dziesięciu trędowatych (WA 8,340-397), dopiero dla części letniej w 1521 roku. Bez wyraźnej zgody Lutra Stephan Roth starał się zaspokoić rosnące zapotrzebowanie na postylle, redagując druki kazań Reformatora, a także transkrypcje jego kazań autorstwa Georga Rörera i jego własne. Zmieniło to charakter postylli: nie były to już interpretacje homiletyczne pisane przez Lutra przy jego biurku, ale przede wszystkim kazania, które Luter mógł wygłosić, które spisano, poprawiono i ułożono według serii perykop (wersetόw biblijnych przeznaczonych na daną niedzielę roku liturgicznego). W 1526 roku ukazała się wielokrotnie wznawiana „Postylla Letnia” Rotha (WA 10/I 2,211-441), która zawierała jedynie kazania o fragmentach Ewangelii od Wielkanocy do końca roku koście...

Toruń. Foto: evaneos.co.uk 1. Toruń Zanim luteranizm wkroczył do miasta około 1524 roku, pozyskał swoich zwolenników we wsi Mokre, a więc na jego przedmieściach. Data 1524 budzi duże wątpliwości. Być może kojarzono to niezbyt dokładnie z przewrotami, do jakich dochodziło na tle religijnym w niektórych miastach pruskich w tym czasie, w Gdańsku w 1525 i w Elblągu w 1526 roku. Tumult toruński z 1523 roku i wpływ luteranizmu na te wydarzenia nie jest pewny, a być może nawet dosyć wątpliwy. Jednak z perspektywy XVII-wiecznej traktowano właśnie te lata jako przełomowe dla zmian religijnych w mieście. Innym torem mającym wpływ na klimat w mieście, toczyły się zmiany w środowiskach klasztornych. Niektórzy z zakonników skłaniali się ku tendencjom reformacyjnym, a ich oddziaływanie na społeczeństwo miejskie poprzez głoszone nauki mogło mieć spore znaczenie. Jesienią 1523 roku w Toruniu głosił kazania brat Krzysztof Medigen, franciszkanin gdański, który krytykował swoich współbraci w Toruni...

Motyw stabat mater z 1425/30 roku, Kolonia 1.     Jan (Jean) Gerson (1363-1429) był francuskim teologiem, mistykiem i kanclerzem paryskiej Sorbony. W swojej obronie idei soborowej (koncyliaryzm) Gerson stał na stanowisku, że Chrystus ustanowił Kościół jako wspólnotę wierzących, a papież był jedynie jego przedstawicielem. W związku z tym mógłby zostać zdetronizowany wbrew swojej woli przez zgromadzenie wierzących (tj. przez sobόr). Chociaż Gerson był określany jako nominalista (problem uniwersaliów), uważał starszą teologię Bonawentury za wzorową i podkreślał prymat teologii mistycznej nad scholastyczną. Rozważania Gersona „De mystica theologia speculativa et practica” (1408) dążą do wyższej jedności teologii mistycznej i późnoscholastycznej. W przeciwieństwie do scholastyków, którzy promowali logikę jako drogę do prawdziwej wiary, Gerson opowiadał się za mistyczną miłością do Boga, która wykraczała poza racjonalne myślenie. W modlitwie nie tylko następuje zjednoczenie wierzące...

Na portrecie z muzeum w Douai widnieje napis „Femme de Jan Caluein” (Kobieta Jana Kalwina). Nie ma pewności, czy jest to rzeczywiście portret Idelette. Ponieważ obraz uległ zniszczeniu w 1940 roku, nie można dalej badać tej kwestii. Idelette de Bure była córką kupca z Liège Lamberta de Bure i jego żony Isabelle z domu Jamaer. Rodzina flamandzka już w 1520 roku opowiedziała się za Odnową Kościoła w myśl nauk Marcina Lutra, lecz ponownie była zmuszona wyrzec się ich. Idelette poślubiła anabaptystę Jeana Stordeura (ok. 1510–1540) w Sainte-Veronique w 1525 roku. Miała z nim córkę Judith i syna Charlesa. Rodzina została wygnana z Liège w 1533 roku, podobnie jak brat Idelette, Lambert de Bure. Uchodźcy przybyli najpierw do Bazylei, a następnie do Genewy, ale zostali tam wypędzeni wiosną 1538 roku ze względu na swoje przekonania do anabaptyzmu. W tym samym czasie Genewę musiał opuścić Jan Kalwin, skąd udał się do Strasburga. W Strasburgu Stordeurowie przybyli do francuskiej wspólnoty uchodźcó...

Luter w kr ęgu swojej rodziny, grafika Petera Carla Geisslera z ok. 1825 roku W wielu rodzinach narodziny dziecka wiążą się ze szczególnymi datami. Pierwszy syn małżeństwa Lutrów przyszedł na świat tuż przed pierwszą rocznicą ich ślubu, a drugi syn - dzień przed 48. urodzinami ojca. Urodzony 9 listopada 1531 (WATR 1,95,27f.; WA BR 5,1886,15f.) Marcin otrzymał jego imię. Rolę chrzestnych przejęli towarzysze stołu Lutra Borziwog von Dohna i szambelan elektora Johann von Rietesel. Hrabia von Dohna pochodził z czeskiej gałęzi rodziny. Od 1530 roku jego ojciec otwarcie deklarował swoje poparcie dla Jednoty Braci Czeskich, która w 1531 roku nawiązała stosunki z Marcinem Lutrem. Wysłanie młodego hrabiego, który zasiadł przy stole Reformatora razem ze swoim nauczycielem Hyneckiem Perknowskym, było aktem politycznym. Dohna był jednym ze studentów Veita Dietricha. Wychowawca poinformował ojca swojego podopiecznego o swojej roli ojca chrzestnego małego syna Lutra. W 1534 roku Hofmeister opuśc...

Płaskorzeźba Judensau na murach  kościoła miejskiego w Wittenberdze Płaskorzeźba przedstawia realistyczny model maciory i cztery postacie, które można rozpoznać po ubraniach i butach przypominających szatę jako mężczyzn, a jako Żydów po spiczastych stożkowych kapeluszach. Dwie postacie klękają pod lochą, plecami do widza i wydają się ssać jej sutki. Trzecia postać na prawej przedniej nodze maciory patrzy w stronę widza i jedną ręką trzyma prosię za ucho, najwyraźniej po to, aby trzymać je z dala od maciory. Czwarta, większa postać kuca na tyłku maciory, lewą ręką unosi ogon, prawą ręką trzyma prawą tylną nogę i z odchyloną głową patrzy w jej odbyt. Locha stoi z głową zwróconą w prawą stronę. Rogi kapeluszy postaci są płaskie i okrągłe, trzonki centralne i stożkowe. Postacie w katedrze w Naumburgu i na gargulcu w Bad Wimpfen również noszą takie spiczaste stożkowe kapelusze. Kapelusz żydowski został uchwalony przez Sobór Laterański IV w 1215 roku w celu identyfikacji Żydów jako osób ...