Posty

Reformacja na Lubelszczyźnie

Obraz
Sytuacja wyznaniowa w I Rzeczpospolitej (1573) 1. Luteranizm i kalwinizm W XVI wieku Lubelszczyzna, obejmująca ówczesne województwo lubelskie, wraz z głównym miastem Lublinem była jednym z najbardziej rozwiniętych gospodarczo regionów Polski. Rozkwitało rolnictwo oraz handel na skrzyżowaniu szlaków tranzytowych, co sprzyjało rozwojowi mieszczaństwa oraz bogaceniu się szlachty, które chętnie przyjmowały „nowinki religijne” z Zachodu. O roli Lublina świadczy ustanowienie tam siedziby Trybunału Koronnego w 1578 roku. Jeszcze przed wystąpieniem Marcina Lutra, w Polsce działał Biernat z Lublina (1465-1529), którego poglądy były zbieżne z późniejszym luteranizmem: uznawał tylko autorytet Biblii, odrzucając znaczenie Tradycji i decyzji papieży. Luteranizm został w połowie XVI w. przyjęty przez część mieszczan lubelskich, czemu sprzyjali starosta lubelski Stanisław Gabriel Tęczyński i jego syn Jan Chrzciciel. Szybko powstały w Lublinie zbory protestanckie, do których należała również znaczna c...
Prześlij komentarz
Czytaj więcej

Krytyka mszy jako bezkrwawej ofiary

Obraz
Kości ό ł w Tinglev, Dania Po łudniowa 1. Ewangelicyzm tradycji augsburskiej   Według luterańskiego poglądu Wieczerza Pańska jest sakramentem, a zatem „znakiem i świadectwem” woli Bożej, przez którą z jednej strony budzi się wiara, a z drugiej ją umacnia. Jednocześnie sakramenty również wymagają wiary, gdyż tylko wiara może w sakramencie osiągnąć zbawcze działanie. Zarόwno pisma wyznaniowe Kościołόw ewangelicko-luterańskich, jak i traktat Marcina Lutra „O niewoli babilońskiej Kościoła" ( TUTAJ ), będącym jednym z jego trzech pism programowych, krytykują rzymskokatolickie rozumienie Eucharystii, cytując fragmenty Biblii Nowego Testamentu na temat Sakramentu Ołtarza. Doktryna o przeistoczeniu (transsubstancjacja) zostaje odrzucona, ponieważ jest czysto filozoficznym modelem wyjaśniającym i nie ma podstaw biblijnych. Podobnie ofiara Mszy świętej, którą kapłan składa Ojcu w sposób bezkrwawy, zostaje odrzucona na tej podstawie, że ofiara Chrystusa na krzyżu została dokonana raz n...
Prześlij komentarz
Czytaj więcej

Łyżka podróżna Lutra

Obraz
W zbiorach muzealnych zamku Wartburg znajduje si ę przedmiot u ż ywany przez Marcina Lutra. Łyżka jest wykonana ze srebra, ale pozłacana i została wykonana około 1525 roku. Na jej powierzchni widać Ukrzyżowanego. Łyżka z wersetami biblijnymi po łacinie i hebrajsku była prezentem od Marcina Lutra dla jego przyjaciela Caspara Aquili, który pracował nad tłumaczeniem Biblii w latach 1524–1527.
Prześlij komentarz
Czytaj więcej

Starania o ujednolicenie pojmowania Chrystusa w Komunii, czyli o dyspucie w Marburgu

Obraz
Zamek landgraf ów  w Marburgu Dysputa religijna w Marburgu odbywała się na tamtejszym zamku od 27 września do 4 października 1529 roku na zaproszenie landgrafa Filipa Wielkodusznego. W 1526 roku na synodzie w Hombergu wprowadził on Reformację na swoim terytorium. W 1527 roku założył uniwersytet w Marburgu. Był to drugi (po Legnicy) założony uniwersytet protestancki. Landgraf heski prowadził politykę sojuszu antyhabsburskiego, mając na celu wydarcie Wirtembergii z rąk Habsburgów i przywrócenie w Stuttgarcie wygnanego księcia Wirtembergii Ulryka, którego przyjął na swój dwór. Potwierdzenie edyktu wormskiego w podczas Drugiego Sejmu Rzeszy w Spirze (1529) otworzyło przed Filipem nowe możliwości sojuszu. Ostre pożegnanie z Sejmem Rzeszy było powodem protestu w Spirze 19 kwietnia 1529. Następnie kilka protestujących stanów cesarskich połączyło się, aby utworzyć tymczasowy sojusz w Konwencji Spirskiej: Filip Wielkoduszny, elektor Saksonii Jan Stały i miasta Strasburg , Norymberga i Ulm. ...
Prześlij komentarz
Czytaj więcej

Elementy Niemieckiej Mszy Marcina Lutra z 1526 roku

Obraz
Pieśń na wejście lub introit (psalm wprowadzający) – WA 19,80,25-86,5 Reformator poleca zostawić szaty liturgiczne, paramenty ołtarza i świece (WA 19,80,26). Jednocześnie upomina, by ksiądz nie odwracał się ciągle do ludu (WA 19,80,28-30). Na rozpoczęcie mszy należy odśpiewać pieśń lub psalm po niemiecku. Jako przykład introitu podaje „Ich will Herrn loben allezeit” (Chcę chwalić Pana w każdy czas, WA 19,81). Kyrie Eleison – WA 19,86,6-12 Potem następuje odlewanie: „Kyrie eleison, Christe eleison, Kyrie eleison (bez tłumaczenia greckich fraz na niemiecki; WA 19,86,6-12). Modlitwa zbiorowa (kolekta, oratio) – WA 19,86,13-87,2 Liturg odśpiewuje oratio unisono (WA 19,86,13). To sposób wykonania utworu muzycznego (lub jego fragmentu) polegający na zgodnym wykonaniu przebiegu melodycznego przez całą orkiestrę lub grupę instrumentów w interwale oktawy czystej albo prymy czystej: „Allmächtiger Gott, der du bis tein Beschützer aller, die auf dich hoffen, an welche Gnade niemand es vermag no...
Prześlij komentarz
Czytaj więcej

Katharina Zell

Obraz
Katharina Zell (ok. 1497-1562) Katharina Schütz urodziła się w Strasburgu między 15 lipca 1497 a 15 lipca 1498 jako córka mistrza stolarskiego. Już jako młoda dziewczyna zajmowała się kwestiami religijnymi, intensywnie uczęszczała na nabożeństwa i, jak kiedyś powiedziała, „kochała wszystkich pastorów i krewnych Kościoła i obawiała się ich”. Już w 1521 roku Matthäus Zell głosił w katedrze w Strasburgu w duchu Reformacji. Katharina była jedną z jego słuchaczek. Na początku reformacji w Strasburgu Katarzyna interweniowała w sporach publicznych i napisała do biskupa Strasburga Wilhelma III przez Hohnsteina „szorstkie listy”. W korespondencji bronił idei reformatorskich Marcina Lutra. 3 grudnia 1523 roku wyszła za mąż za Matthäusa Zella. Ich ślub odbył się 3 grudnia 1523 roku o godzinie 6:00 rano, a udzielił im go Marcin Bucer. Jeszcze w tym samym roku nowożeńcy przyjęli Komunię pod dwiema postaciami (sub utraque). Katharina stała się pomocną partnerką męża w jego kwestiach biurowych, a swo...
Prześlij komentarz
Czytaj więcej

„Deutsche Messe“

Obraz
„Niemiecka Msza porządek nabożeństwa ” z 1526 roku Wkrótce wprowadzaniu idei reformatorskich przez Marcina Lutra, duchowni bliscy Reformacji zaczęli szukać nowych form mszy. Celem było albo przeprojektowanie jej zgodnie ze ścisłymi zasadami biblijnymi, albo przynajmniej „oczyszczenie” tradycyjnych form liturgicznych z elementów postrzeganych jako niepożądane zmiany. Przede wszystkim średniowieczna teologia ofiarna mszy rzymskiej była dla reformatorów obraźliwa. Podobnie jest np. mówi się, że pierwsze próby niemieckich nabożeństw komunijnych podejmowano w wielu miejscach już w latach 1522/23, np. Karlstadt dittenberdze czy przez Marcin Bucer, Kaspar Hedio, Johann Schwebel i Johannes Oekolampada w Ebernburg. Często tłumaczono na język niemiecki tylko poszczególne części nabożeństwa (np. czytania biblijne) lub po prostu pomijano modlitwy kanoniczne (Canon Missae). Niektóre z tych wczesnych ewangelickich porządków mszy zostały wydrukowane i podobnie jak inne idee Reformacji zostały szybko...
Prześlij komentarz
Czytaj więcej