Posty

„Winterpostille“

Obraz
Predella o łtarza z XVI wieku w Tinglev, Dania Po łudniowa Pierwsze pełne wydanie trzech niemieckojęzycznych postylli ks. doktora Marcina Lutra (tj. Postylli Adwentowej i Postylli Wartburskiej z 1521 oraz Postylli Wielkopostnej z 1524 roku) nosi nazwę Postylli Zimowej. Pojawiła się w 1525 roku w rewizji kazań Reformatora dokonanej przez Johanna Rhau-Grunenberga w Wittenberdze. Liczne były także jej przedruki i druki nielegalne. W 1528 roku Luter przekazał wygładzone językowo wydanie postylli drukarzowi Hansowi Lufftowi, który około 1540 roku wznowił druk, dostosowując fragmenty Biblii do najnowszej wersji i Biblii niemieckiej, przy współpracy Caspara Crucigera. Szybkie rozprzestrzenianie się i przyjęcie niemiecki postylli było początkowo spowodowane zaleceniem Lutra zawartym w „Mszy niemieckiej” (1526). Aby zapobiec arbitralnej interpretacji tekstu kazania przez niewykształconych i nieprzeszkolonych kaznodziejów, „marzycieli” i sekciarzy, zalecał on przeczytanie wiernym odpowiedniego...
Prześlij komentarz
Czytaj więcej

CIEKAWOSTKA REFORMACYJNA: Marcin Luter w Kopenhadze

Obraz
W kolejną rocznicę śmierci Reformatora zabieram Was do… Kopenhagi, gdzie w Muzeum Historii Danii znajduje się XVI-wieczny drzeworyt z jego wizerunkiem. Wystawa obejmuje czas wprowadzenia Reformacji w tym kraju w 1534 roku. XVI-wieczny drzeworyt przedstawiaj ą cy Marcina Lutra, Muzeum Historii Danii, Kopenhaga Kościół Lutra w Kopenhadze (duń. Lutherkirken) znajduje się w dzielnicy Østerbro. Zbudowano go w latach 1898–1899 według projektu Martina Nyropa, znanego również jako architekta ratusza w Kopenhadze. Kościół cechuje styl neoromański z elementami ceglanej architektury duńskiej. Przed wejściem do kościoła stoi pomnik Reformatora, wykonany przez duńskiego rzeźbiarza Rikarda Magnussena. Ze względu na fakt, że prace zaczęto w 1915 roku, ale fundusze lub warunki wykonania sprawiły, że dopiero w 1983 roku (na 500-lecie urodzin Marcina Lutra) figura została wykonana w brązie — daje to obraz długiego okresu oczekiwania i zaangażowania społeczności kościelnej. Pomnik przedstawia doktora Mar...
Prześlij komentarz
Czytaj więcej

10 lat blogu....

Obraz
11 lutego 2026 roku mija dokładnie 10 lat od chwili, gdy na tym blogu pojawił się pierwszy wpis związany z projektem „Marcin Luter w cytatach” . Trudno dziś uwierzyć, jak szybko minęła ta dekada – i jak wiele w tym czasie się wydarzyło, zarówno w ramach samego projektu, jak i na świecie wokół nas. Pomysł bloga i towarzyszących mu publikacji zrodził się z myślą o popularyzowaniu Reformacji, postaci wittenberskiego Reformatora oraz historii luteranizmu w kontekście Jubileuszu 500-lecia Reformacji w 2017 roku. W jego ramach ukazały się dotąd dwie książki: „Marcina Lutra myśli (nie)znane” (2017) oraz „Ty, który miliony gwiazd zapaliłeś” (2022). Blog natomiast – bez dodatkowej reklamy, bez „pompowania” zasięgów – został otwarty już ponad 1 400 000 razy . Co więcej, tylko od początku 2026 roku licznik przekroczył 150 000 odsłon . Jak na tematykę niszową i wymagającą, to wynik, który naprawdę cieszy i wzrusza. Miniona dekada była czasem intensywnych zmian i doświadczeń. Przeżyliśmy pandem...
Prześlij komentarz
Czytaj więcej

Historia Spiry w zarysie

Obraz
Jedna z bram miejskich Spiry (niem. Speyer) Liczne znaleziska z okresu neolitu, epoki brązu i halsztackiego sugerują, że tarasy w Spirze, a zwłaszcza dolne jęzor tarasu w bezpośrednim sąsiedztwie Renu, zawsze były miejscami osadniczymi. W II wieku p.n.e. teren Spiry był obszarem osadniczym celtyckich mediomatryków. 1. Cesarstwo Rzymskie Po podbiciu Galii przez Rzymian w 50 r. p.n.e. W IV wieku p.n.e. Ren stał się częścią granicy Cesarstwa Rzymskiego, choć obszar ten znajdował się jeszcze poza obszarem działań militarnych. W 10 p.n.e. zbudowano tu prawdopodobnie obóz dla 500-osobowej piechoty. Ta rzymska placówka wojskowa stała się impulsem do powstania miasta. Około roku 150 miasto pojawiło się na mapie świata greckiego Ptolemeusza pod celtycką nazwą Noviomagus (Neufeld lub Neumarkt). Ta sama nazwa pojawia się w „Itinerarium Antonini”, przewodniku turystycznym Antoniusza z czasów Karakalli (211–217) oraz na Tabula Peutingeriana, mapie drogowej z III wieku. Od 260roku nie dało si...
Prześlij komentarz
Czytaj więcej

Prześladowania Żydów w czasie tzw. czarnej śmierci

Obraz
Przybycie grupy biczowników często prowadziło do przemocy wobec społeczności żydowskiej Okres do 1349 roku charakteryzował się już napięciami między Żydami a chrześcijanami. Oprócz oskarżeń, takich jak bezczeszczenie (profanacja) opłatka i legendy o mordach rytualnych, Żydów znienawidzono jako lichwiarzy według nauk chrześcijańskich. Oskarżenie o zatrucie studni, które już wcześniej było częste, teraz nabrało na sile. Żydów oskarżano o wywołanie zarazy. Pojawił się także pomysł, że poprzez zarazę Bóg karze chrześcijan za przyjmowanie Żydów do swoich miast. Niedawne badania budzą kontrowersje, jaką rolę odegrał ruch świeckich biczowników i czy podburzał on ludność miast. Ponieważ sytuacja w poszczególnych miastach była bardzo zróżnicowana, ogólna ocena biczowników nie jest możliwa. E. Schweitzer, Pogrom Żydów w Strasburgu 1349, obraz z 1894 roku  Oskarżenia, a wraz z nimi pogromy rozprzestrzeniły się – niczym zaraza – z śródziemnomorskich portów z południa na północ. Najpierw d...
Prześlij komentarz
Czytaj więcej

Spόr synergistyczny

Obraz
W 1555 roku profesor teologii w Lipsku Johann Pfeffinger przeprowadził dysputę na temat wolnej woli człowieka. Podążając za naukami Filipa Melanchtona, podkreślał, że w nawróceniu człowieka rolę odgrywa także wola ludzka. Publikacja tej dysputy w 1558 roku stała się przyczyną sporu synergistycznego. Teolodzy ewangeliccy podają rόżne daty jego trwania: Thomas Kaufmann datuje go na lata 1555-1560761, a Irene Dingel na lata 1555/58–1564. Powodem tak intensywnej dyskusji było to, że problem teologiczny w istocie wykraczał daleko poza kontekst „konwersji”, a jednocześnie dotykał zasadniczego, antropologicznie istotnego pytania, czy człowiek może swobodnie i samodzielnie zwracać się ku dobru. Książę Jan Fryderyk II próbował przeciwdziałać podziałom, jakie wywołał ten spór, zwłaszcza w obrębie Księstwa Saksonii, częściowo poprzez wysiłki mediacyjne, a częściowo poprzez zwalnianie pastorów i profesorów. W zgodzie ze zmarłym Filipem Melanchtonem Johann Pfeffinger i Victorin Strigel utrzymywali ...
Prześlij komentarz
Czytaj więcej

Dzieci Marcina i Katarzyny Luter: Jan (Johannes)

Obraz
Rodzina Lutr ów, XIX-wieczna grafika Urodził się 7 czerwca 1526 o godzinie 14:00 (WA BR 4, 1017, 6-11; WA BR 4, 1018, 5-7; WA BR 4, 1019, 4-13) i dwie godziny potem został ochrzczony przez diakona Jerzego (Georga) Rörera w kościele miejskim. Chrzcielnica Piotra Vischera z Norymbergi z 1457 roku w ko ściele miejskim w Wittenberdze, gdzie ochrzczono dzieci Lutr ów   Na wybór imienia mógł mieć wpływ fakt, że Jan był ulubionym ewangelistą doktora Lutra. Inna teoria wskazuje na Jana (Johannesa) Ludera, dziadka Marcina. O tym, że Reformator spodziewa się pierwszego dziecka, można już przeczytać w liście z 12 lutego do Eberharda Brisgera. 26 kwietnia poprosił Nikolausa Gerbela o przejęcie roli ojca chrzestnego, a raczej jego żony, jeśli będzie miał córkę. 26 maja poprosił kanclerza hrabstwa Mansfeld Kaspara Müllera o to samo. Jego rodzicami chrzestnymi byli Johann Pfister, Johannes Bugenhagen (WA BR 4, 1017, 6-8), Justus Jonas, Łukasz Cranach, Benedykta, żona burmistrza Johannesa Hoh...
Prześlij komentarz
Czytaj więcej