Posty

„Deutsche Messe“

Obraz
„Niemiecka Msza porządek nabożeństwa ” z 1526 roku Wkrótce wprowadzaniu idei reformatorskich przez Marcina Lutra, duchowni bliscy Reformacji zaczęli szukać nowych form mszy. Celem było albo przeprojektowanie jej zgodnie ze ścisłymi zasadami biblijnymi, albo przynajmniej „oczyszczenie” tradycyjnych form liturgicznych z elementów postrzeganych jako niepożądane zmiany. Przede wszystkim średniowieczna teologia ofiarna mszy rzymskiej była dla reformatorów obraźliwa. Podobnie jest np. mówi się, że pierwsze próby niemieckich nabożeństw komunijnych podejmowano w wielu miejscach już w latach 1522/23, np. Karlstadt dittenberdze czy przez Marcin Bucer, Kaspar Hedio, Johann Schwebel i Johannes Oekolampada w Ebernburg. Często tłumaczono na język niemiecki tylko poszczególne części nabożeństwa (np. czytania biblijne) lub po prostu pomijano modlitwy kanoniczne (Canon Missae). Niektóre z tych wczesnych ewangelickich porządków mszy zostały wydrukowane i podobnie jak inne idee Reformacji zostały szybko...
Prześlij komentarz
Czytaj więcej

Dzieci Marcina i Katarzyny Luter: Paweł (Paul)

Obraz
Pawe ł Luter (1533-1593) Oczekiwanie na kolejne dziecko nie okazało się niełatwe, zwłaszcza dla Katarzyny - Luter mówi, że jego żona jest w ciąży i nadal karmi drugie dziecko: "Jest ciężko nakarmić dwoje gości – jednego w domu, a drugiego w drzwiach." (WA TR 1,1016) Urodzony w nocy z 28 na 29 stycznia 1533 roku, Paweł przyjął chrzest 29 stycznia, jednak nie w kościele miejskim, jak jego rodzeństwo, lecz w kościele zamkowym, na drzwiach którego jego ojciec miał przybić 95 Tez 31 października 1517. Jego rodzicami chrzestnymi zostali  książę Jan Ernest, młodszy brat elektora Jana Fryderyka I, Hans Löser, Justus Jonas, Filip Melanchton  i  Margarethe Thommel, żona profesora medycyny Caspara Lindemanna (WA TR 3,2946b). Po rodzinnym nadaniu imion pierwszym dwóm synom Janowi i Marcinowi, Paweł odwołuje się do apostoła Pawła, ktόrego teologię (WA TR 3,2946a, 18-20) i rolę jako swego rodzaju przeciwwagi dla Piotra (WA TR 3,2946b,1) jest najbardziej teologicznie akcentowa...
Prześlij komentarz
Czytaj więcej

Antyjudaizm w czasach humanizmu

Obraz
Johannes Pfefferkorn (1469-1521) 1. Prolegomena W dobie renesansu, który rozpoczął się we Włoszech, niektórzy wykształceni humaniści chrześcijańscy próbowali promować wzajemną tolerancję między Żydami, chrześcijanami i muzułmanami, podkreślając podobieństwa między trzema religiami, na przykład Mikołaj z Kuzy (De tempo fidei , 1453). Chcieli pomóc w dużej mierze nieudanej misji żydowskiej osiągnąć przełom. Teolog z wykształceniem humanistycznym Johannes Reuchlin, wuj Filipa Melanchtona, nauczył się języka hebrajskiego, aby studiować żydowską kabałę. Przyjął pogląd włoskiego humanisty Giovanniego Pico della Mirandola, że ​​spekulatywno-mistyczna interpretacja imienia Bożego jest dla chrześcijan sposobem na utwierdzenie się w swojej wierze (De arte cabalistica, około 1507). Dominikanie z Kolonii pod wodzą inkwizytora Jakoba van Hoogstratena zwalczali humanistyczne próby wykorzystania pism żydowskich do interpretacji Starego Testamentu jako herezję. Pomógł im żydowski konwertyta Joha...
Prześlij komentarz
Czytaj więcej

Postylla jako gatunek literacki

Obraz
W. G. Perow, Kazanie na wsi, XIX wiek Postylla jest zbiorem kazań o tekstach biblijnych wyznaczonych na dany dzień roku liturgicznego. Polski termin kazanie pochodzi od czasownika kazać , czyli mówić, przemawiać . Często kojarzy się z wykładem koncentrującym się na pouczaniu słuchaczy. Konstrukcja tej formy wypowiedzi nie odbiega od retorycznego wzoru mowy, a każda epoka ukształtowała własne rodzaje kazań. Ich cechą szczególną jest funkcja edukacyjna (parenetyczna) . Kazanie jest kierowaną do odbiorców przemową, najczęściej o charakterze religijnym. Ma na celu przekonanie do pewnych racji. Jako gatunek literacki ten typ wypowiedzi wywodzi się z mów kapłanów do wiernych wygłaszanych podczas obrzędów liturgicznych (element rytuału religijnego). Forma kazania to istotny element nauczania w Kościołach chrześcijańskich ‒ kapłan wykłada podstawy wiary, komentuje fragmenty Pisma Świętego bądź przekazuje pouczenia moralne. Kazanie ma zatem cel dydaktyczno‐moralizatorski i należy do literatur...
Prześlij komentarz
Czytaj więcej

Powstanie Księgi Zgody (Liber Concordiae)

Obraz
Księga Zgody z 1580 roku Księga Zgody (Konkordienbuch, Liber Concordiae) została opracowany w kontekście sporów teologicznych, które miały miejsce po Reformacji, a szczególnie po powstaniu Formuły Konkordii w 1577 roku. W odpowiedzi na zróżnicowane interpretacje i praktyki wśród luteran, teologowie z różnych regionów, w tym z Saksonii, postanowili stworzyć dokument, który jasno określiłby ortodoksyjne stanowisko luteranizmu. Pomysł stworzenia Księgi Zgody zrodził się z potrzeby ujednolicenia doktrynalnych zasad w obliczu narastających sporów. Autorzy, w tym teologowie tacy jak Martin Chemnitz i Jacob Andreae, dążyli do tego, aby dokument ten był nie tylko zbiorem doktryn, ale także narzędziem do edukacji i umacniania wspólnoty luteran. Księga Zgody stała się więc swoistym manifestem teologicznym, który miał na celu ochronę czystości nauki luteranizmu. 1. Historia powstania Po śmierci ks. doktora Marcina Lutra wybuchły różne spory teologiczne (spór adiaforystyczny, spór synergistyc...
Prześlij komentarz
Czytaj więcej

Jan Fryderyk I

Obraz
Jan Fryderyk I (1503-1554), portret autorstwa  Łukasza Cranacha Starszego z 1531 roku Jan Fryderyk (Johann Friedrich) I był najstarszym synem elektora saskiego Jana Sta łego (1468–1532) z jego pierwszego małżeństwa z Zofią (1481–1503), córką księcia Meklemburgii Magnusa II. Jan Fryderyk poślubił Sybillę von Jülich-Kleve-Berg (1512–1554), córkę księcia Jana III, 9 lutego 1527 roku w Torgawie. Jan Fryderyk promował Reformację, podobnie jak jego wuj i ojciec przed nim. Skonsolidował Kościół Krajowy i wypromował Uniwersytet w Wittenberdze. Od 1539 roku ustanawiał nowe konsystorze, które regulowały zarządzanie majątkiem kościelnym. Jego nauczycielem był Georg Spalatin, którego obdarzał wielkim szacunkiem przez całe życie. Na zamku w Torgawie zbudował kaplicę i zaprosił Lutra do odprawienia inauguracyjnego nabożeństwa w 1544 roku. W okresie separacji monet saskich wspólne monety uzgodnione między Ernestynami i Albertynami po podziale lipskim w 1485 roku zostały tymczasowo zawieszone od 1...
Prześlij komentarz
Czytaj więcej

Chrześcijaństwo na Grenlandii

Obraz
Pomnik Hansa Egede w Nuuk, stolicy Grenlandii Około 1000 roku Leif Eriksson, syn słynnego wikinga Erika Czerwonego, po nawróceniu na chrześcijaństwo w Norwegii, powrócił do Grenlandii, gdzie wprowadzał nowe nauki. Choć nie ma jednoznacznych dowodów na to, że Leif bezpośrednio chrystianizował Grenlandczyków, jego wpływ na kulturę i religię był znaczący. Leif Eriksson jest często uważany za pierwszego misjonarza, który przyczynił się do szerzenia chrześcijaństwa wśród wikingów na Grenlandii. W XII wieku, Grenlandia stała się częścią Kościoła papieskiego, co doprowadziło do założenia pierwszego biskupstwa w 1126 roku w Gardar. Biskupstwo to miało na celu zorganizowanie życia religijnego na wyspie oraz wprowadzenie nauk chrześcijańskich wśród jej mieszkańców. Gardar stał się centrum religijnym, zbudowano tam również katedrę, która była symbolem chrześcijaństwa na Grenlandii. Ostatni biskup rezydujący na miejscu zmarł około 1378 roku. Od tego czasu nie było już stałej obecności duc...
1 komentarz
Czytaj więcej