Posty

Płaskorzeźby Judensau – część 3

Obraz
Rzeźba Judensau na Hauptplatz 16 (dzi ś w Muzeum Miejskim)  w Wiener Neustadt, ok. 1496 W poprzednich postach () opisano historię motywu „świni Żydowskiej” (niem. Judensau) oraz jego rozwoju od średniowiecza po czasy nazizmu II wojny światowej. 8. Judensau – kontynuacja W 1950 roku Karena Niehoff, „pół-Żydówka”, była głównym świadkiem w procesie przeciwko Veitowi Harlanowi, reżyserowi nazistowskiego filmu propagandowego z 1940 roku „ Jud Süß”. Oskarżyła go o nadanie scenariuszowi bardziej antysemickiego charakteru. Następnie publiczność obraziła i groziła jej, nazywając ją „żydowską świnią”, dlatego potrzebowała ochrony policji, a proces musiał być kontynuowany w tajemnicy. To oraz uniewinnienie Harlana odbiło się na całym świecie i często było postrzegane jako przejaw braku poradzenia sobie z przeszłością w Niemczech w okresie powojennym, tak że ówczesny kanclerz Konrad Adenauer publicznie ubolewał nad tym incydentem. Wyrażenia „Judensau”, „Saujude(s)”, „Judenschwein(e)” czy „Schw...

Marcin Luter, a pszczoły

Obraz
Pszczo ły. Foto: poradnikzdrowie.pl Dziś obchodzimy Światowy Dzień Pszczół, a więc będzie i o nich…Podobnie jak w przypadku wielu innych uczonych, natura jest nauczycielką dla Doktora Lutra na temat stworzenia i własnego życia. Wydaje się, że Reformator uważnie obserwował pewne kwestie dotyczące pszczół: rozróżnienie między szałwią, trutniem i pszczołą robotnicą, zachowanie roju rodziny pszczół oraz bitwę rojów. Niemniej jednak Luter nie wiedział wielu rzeczy na temat pszczół. Królowę nazwał rex apium („Król pszczół”). Szczególnie pszczoły są używane jako symbole życia w życiu codziennym i w Kościele. To pszczoła powinna służyć według niego jako doskonały wzór do naśladowania dla wszystkich uczonych i pisarzy. Mowa numer 368 (WA TR 6): Ludzka ślepota, czyli nierozpoznawanie dóbr fizycznych Boga. Doktor Martinus Luter przejechał kiedyś przez łąkę i powiedział: Teraz przyszło mi do głowy prawdziwe znaczenie tego słowa, gdy Bóg mówi przez Mojżesza do synów Izraela: „Dam wam ziemię opływa...

Struktura niedzielnej Mszy świętej - Liturgia słowa

Obraz
Rzymskokatolicka Liturgia słowa Czytania biblijne wg Kościoła Rzymskokatolickiego mają być "dłuższe, bardziej urozmaicone i lepiej dobrane" (Konstytucja o liturgii świętej Sacrosanctorum Concilium KL 35). Należy "obficiej zastawić dla wiernych stół słowa Bożego, szerzej otworzyć skarbiec biblijny", aby "w ustalonym przeciągu lat odczytać wiernym ważniejsze części Pisma świętego" (KL 51), ponieważ wtedy "Bóg przemawia do swego ludu, Chrystus w dalszym ciągu głosi Ewangelię" (KL 33). Nie ma liturgii, w której Bóg nic miałby słowa, którym zwołuje lud, jednoczy go, umacnia, oczyszcza i pozwala żyć. Jak ważna jest rola Słowa Bożego w liturgii i w życiu chrześcijańskim, zwięźle podają następujące słowa: "W czytaniach, które wyjaśnia homilia, Bóg przemawia do swego ludu, objawia mu tajemnicę odkupienia i zbawienia, i podaje mu pokarm duchowy, a sam Chrystus poprzez swoje słowo obecny jest pośród wiernych. Lud przyswaja sobie to Boże słowo przez śpi...

Płaskorzeźby Judensau – część 2

Obraz
W poprzedniej części opisałem biblijne źródła motywu Judensau oraz jego rozwόj w średniowiecznej Europie ( TUTAJ ). W swoich badaniach Isaiah Shachar zlokalizował 37 rzeźb „Judensau”, w tym co najmniej pięć, które nie istnieją lub już nie istnieją, z niepotwierdzonych źródeł drukowanych: - w Aschersleben: na zniszczonej bramie miejskiej, zwanej lokalnie „Sautor” z płaskorzeźbą świni, miała uniemożliwić powrót wypędzonych w 1494 roku Żydów; - w gospodach w Dessau, aby uniemożliwić berlińskim Żydom odwiedzanie; - w Diesdorfie; - w głównym kościele w Köthen (Anhalt); - w Torgawie. Twierdzenie, że w katedrze we Freising znajdowało się „Judensau”, o którym krążyły pogłoski w latach 1856–1921, zostało obalone w 1995 roku. Przykłady wspomniane przez Shachara we Friedbergu (Hesja) i Heidingsfeld są również fikcyjne.  4. Zmiana znaczenia motywu Judensau Motyw Judensau w Brandenburg an der Havel Najstarszym znanym „Judensau” jest płaskorzeźba powstała około 1230 roku na kapitelu kolumny w k...

Dzieci Marcina i Katarzyny Luter: Magdalena

Obraz
Łukasz Cranach Starszy, portret dziewczynki, 1520 Ze względu na bliskość narodzin Magdaleny i śmierci Elżbiety, Magdalena nabiera w okresie prenatalnym znaczenia jako pocieszenia dziecka danego przez Boga (WA BR 5, 1310, 9f.; WA BR 5, 1415, 1-3; WA BR 5, 1417,4-6). Magdalena urodziła się 4 maja 1529. Marcin Luter poprosił Mikołaja von Amsdorfa, aby został jej ojcem chrzestnym. Oprócz syna Jana często wspomina się o nowo narodzonej córce Magdalenie (WA TR 1, 1032, 23-27, WA TR 3, 2882, 1-5.). Dodatkowo nadaje jej zdrobnienia np. Lenichen, Lenchen czy Lehnchen (WA BR 5, 1529, 94; WA BR 5, 1582, 3 i WA BR 6, 1908, 38) i pozdrawia ją w swoich listach (WA BR 5, 1476,19; WA BR 6, 1908,37-39), a także obserwuje i opisuje jej dziecięce cechy (WA TR 3, 2882,1-5; WA BR 10, 3794,31). Świadczą o tym listy, np. komentarz Lutra do portretu Magdaleny, który Katarzyna wysłała mu do twierdzy Coburg w 1530 roku, w którym Luter udzielał żonie wskazówek, jak odstawiać Magdalenę od piersi w sposób przyjazn...

Płaskorzeźby Judensau – część 1

Obraz
Motyw Judensau w Europie Metafora zwierzęca „świnia Żydowska” („Judensau”) nawiązuje do motywu powszechnego w antyjudaistycznej sztuce chrześcijańskiej, który pojawił się w późnym średniowieczu. Miało ono na celu ostrzeżenie chrześcijan przed rzekomo diabelskimi obyczajami Żydów, wykluczenie ich, upokorzenie i wyszydzenie oraz oczernienie: w judaizmie świnia jest uważana za nieczystą i podlega religijnemu tabu żywieniowemu. Od 1230 roku udokumentowano, zwłaszcza w krajach niemieckojęzycznych, 48 płaskorzeźb, rzeźb, rzeźb czy malowideł ściennych z tym motywem, z czego do dziś zachowały się 43. Od XV wieku motyw ten pojawia się także w pismach drukowanych jako karykatura typu agresywnego, a od XIX stulecia także jako karykatura antysemicka. Od około 1819 roku pojawiają się niemieckojęzyczne obelgi „Judensau”, „Judenschwein” i „Saujude”. Propaganda narodowosocjalistyczna podjęła się tego podżegania i oszczerstw, przygotowując w ten sposób drogę Holokaustowi. Rze źba  po zewnętrznej st...