Posty

Wyświetlanie postów z grudzień, 2025

Kolędy rumuńskie

Obraz
Choć Rumunia to kraj w większości prawosławny, to święta Bożego Narodzenia obchodzone są zgodnie z kalendarzem gregoriańskim, czyli od 24 do 26 grudnia. O, ce veste minunată („Och, co za wspaniała wiadomość”) to kolęda śpiewana głównie w społecznościach i krajach rumuńskojęzycznych. Podobnie jak wiele innych tradycyjnych pieśni, istnieje wiele jej wersji. Na przykład niektórzy mają „Viflaim” dla Betlejem, inni mają „S-a născut Mesia” (Narodził się Mesjasz). Piosenkę przypisuje się Dumitru Kiriac-Georgescu (1866–1928), twórcy tradycyjnej muzyki rumuńskiej. O, ce veste minunată! Lângă Viflaim se arată Cerul strălucea, îngerii veneau Pe-o raza curată. Că la Betleem Maria, Săvârșind călătoria Într-un mic sălaș, lângă-acel oraș, A născut pe Mesia. Pe Fiul în al Său nume, Tatăl L-a trimis în lume. Să se nască, și să crească, Să ne mântuiască. Plugușorul to rumuńska tradycja noworoczna i kolęda. „Plugușor” dosłownie oznacza „mały pług” w języku rumuńskim, przy czym „-ul” jest enkl...

Kolędy chorwackie

Obraz
U to vrijeme godišta („O tej porze roku”) zostaje ogłoszony światu pokój poprzez narodziny dziecka, którego matka jest dziewicą. Najpopularniejsza melodia kolędy pochodzi z kancjonału cerkiewnego z 1934 roku, a tekst pochodzi z XII wieku. U to vrijeme godišta Mir se svijetu naviješta Porođenjem Djetešca Kom' je majka djevica. Anđeli se javili Rajsku pjesmu slagali Slava Bogu pjevali A mir ljud'ma prosili. Djeva Sina rodila Đavlu silu slomila Svijetu Spasa podala Nama majka postala. A mi Kristu hvalimo S anđelima pjevamo Radi žrtve njegove Što je za nas započe. Narodi nam se kralj Nebeski („Narodził się nam król niebiański”) to tradycyjna kolęda z XIII wieku, jej najpopularniejsza melodia pochodzi z kancjonału cerkiewnego z 1934 roku. Narodi nam se kralj nebeski Od Marije, čiste Djevice. Na tom mladom ljetu veselimo se, Mladoga Kralja mi molimo. Po njemu slijedi sveti Stjepan Prvi mučenik Gospoda Boga. Na tom mladom ljetu veselimo se, Mladoga Kralja mi molimo...

Kolędy słoweńskie

Obraz
Poslušajte vsi ljudje („Słuchajcie wszyscy”) zaprasza w drogę do Betlejem z Jόzefem i Marią: Poslušajte vsi ljudje, sveti Jožef v mesto gre. Sveti Jožef in Marija gresta v mesto Betlehem. Ko pa v mesto prideta, prenočišča iščeta. Oj ti mesto, betlehemsko, da nas nočeš prenočit? Sveti Jožef govori: "Za večerjo me skrbi." Pa Marija ga tolaži: "Saj večerje treba ni." Za ročico jo drži, na oslička posadi. Potlej gresta ven iz mesta, ven iz mesta Betlehem. Ko pa iz mesta prideta, bajtico zagledata. Tam na gmajnci, v revni štalci je rodila Jezusa. Zdaj poglejmo vsi v nebo, kako zvezde sevajo. Oj, te zvezde betlehemske, milosti nam trosijo. Vsi zapojmo iz srca, v slavo Jezusa Boga, da nam Dete, betlehemsko blagoslov svoj sveti da. V stajici pri Betlehemu („W obozie niedaleko Betlejem”) przywołuje światło pali się o północy. Dla zbawienia świata narodziło się Dzieciątko Boże. To Dzieciątko, niebiańsko piękne, śpi słodko w żłobie na słomie… V stajici pri Betlehemu ...

Reformacja na Mazowszu

Obraz
M ława. Foto: naszamlawa.pl Do 1548 roku niejako bezkonkurencyjnym Kościołem reformacyjnym był w Polsce luterański, potem za zostali mu wierni przeważnie tylko Niemcy, zamieszkali na naszych ziemiach. Od tego czasu zaczęły się wpływy wygnanych braci czeskich, które ustąpiły w latach pięćdziesiątych kalwińskim, a w sześćdziesiątych dodatkowo ariańskim. W zasadzie przeważali w polskiej reformacji szlacheckiej (bo i państwo, i naród były szlacheckie, a inne warstwy odgrywały niszowe role) kalwini, ale od około 1562 roku weszli oni w śmiertelny bój z nowopowstałymi braćmi polskimi (arianami). I może właśnie walka wewnątrz Reformacji uniemożliwiła jej zwycięstwo. Arianie początkowo marzyli o równości i sprawiedliwości społecznej, ale szybko zaczęli głosi hasła w duchu raczej samolubnej „demokracji szlacheckiej". Mówili np. anarchicznie, że nie uznają żadnego króla poza Chrystusem. Równie nasi kalwini przystosowali kalwińskie hasła „demokracji kierowanej" do polskiej rzeczywistośc...

„De servo arbitrio“

Obraz
De servo arbitrio, 1525 De servo arbitrio („O woli przywiązanej” lub „O niewolnej woli”) to pismo Marcina Lutra z grudnia 1525. Powstało jako reakcja na humanistyczną doktrynę Erazma z Rotterdamu, w szczególności na pismo „De libero arbitrio“ (wrzesień 1524), napisane i uważane za jeden z najważniejszych tekstów teologicznych Marcina Lutra. „Arbitrium“ to łacińskie słowo oznaczające „wybór”, w przeciwieństwie do „voluntas“, które oznacza „wolę jako potężną emocję“. Tematem traktatu doktora Lutra jest wielokrotnie poruszane w myśli chrześcijańskiej pytanie, czy po upadku człowiek zachował swobodę samodzielnego wyboru łaski Bożej, czy też sama ta decyzja była już darem łaski. Wraz z Apostołem Pawłem i Augustynem z Hippony, wbrew optymistycznej antropologii humanizmu, Luter stanowczo podkreśla jedyną skuteczność łaski. Stanowczo zaprzecza, jakoby człowiek miał wolną wolę w stosunku do woli Bożej, czyli w odniesieniu do tego, co przynosi zbawienie. Tylko suwerenna wola Boga decyduje o wiec...

Kalenderlys – świeca o głębokim przesłaniu

Obraz
Kalendarz adwentowy w Danii to świeca wypalająca się każdego dnia do zaznaczonego na niej miejsca. Duńska kalenderlys została poraz pierwszy opisana w 1935 roku. Pisarka Lis Byrdal zaproponowała w swojej książce "Små Fester - glade Gæster" („Małe przyjęcia - zadowoleni goście”), aby dzieci mogły dzielić się świecą z dwudziestoma trzema cienkimi pociągnięciami ołówka i spalać ją po trochu każdego dnia aż do Wigilii. Autorka zaproponowała, że na świecy można napisać malutkie życzenia świąteczne lub wiersze, które będą się wypalać w miarę zbliżania się Wigilii. Napisała: "Mówiąc o świetle - powinieneś wiedzieć, że można namalować światło świecy zarówno farbą olejną, jak i chińskim tuszem. Za pomocą cienkiego ołówka i pewnej ręki można napisać życzenia świąteczne lub wiersze, które wypalają się kawałek po kawałku." Mimo że książka i pomysł na kalenderlys zyskały na popularności, minęło siedem lat zanim pierwsza świąteczna świeca adwentowa została fabrycznie wyproduko...