„Winterpostille“

Predella ołtarza z XVI wieku w Tinglev, Dania Południowa

Pierwsze pełne wydanie trzech niemieckojęzycznych postylli ks. doktora Marcina Lutra (tj. Postylli Adwentowej i Postylli Wartburskiej z 1521 oraz Postylli Wielkopostnej z 1524 roku) nosi nazwę Postylli Zimowej. Pojawiła się w 1525 roku w rewizji kazań Reformatora dokonanej przez Johanna Rhau-Grunenberga w Wittenberdze. Liczne były także jej przedruki i druki nielegalne. W 1528 roku Luter przekazał wygładzone językowo wydanie postylli drukarzowi Hansowi Lufftowi, który około 1540 roku wznowił druk, dostosowując fragmenty Biblii do najnowszej wersji i Biblii niemieckiej, przy współpracy Caspara Crucigera.

Szybkie rozprzestrzenianie się i przyjęcie niemiecki postylli było początkowo spowodowane zaleceniem Lutra zawartym w „Mszy niemieckiej” (1526). Aby zapobiec arbitralnej interpretacji tekstu kazania przez niewykształconych i nieprzeszkolonych kaznodziejów, „marzycieli” i sekciarzy, zalecał on przeczytanie wiernym odpowiedniego niedzielnego kazania w całości lub w części (WA 19,95,3-14):

„Potem następuje kazanie o niedzielnej Ewangelii i zastanawiam się, czy przez cały rok można by czytać niemieckie postylle. Byłoby najlepiej, gdyby postyllę czytano ludowi w całości lub w części, nie tylko ze względu na kazanie jako takie, które nie mogło być lepsze, ale także ze względu na zapobieganie staraniom „marzycieli” i sektom, jak to w homiliach na mszach widać i czuć, że to była po prostu wielka tragedia. W przeciwnym razie, gdzie duchowy rozsądek i sam duch nie przemawiają przez kaznodziejów (do czego nie chcę tutaj dążyć, duch z pewnością uczy przemawiania we wszystkich kazaniach i homiliach), to w końcu dochodzi do tego, że każdy kaznodzieja staje się tym, czym chce, a zamiast Ewangelii i jej interpretacji głosi się kazanie o niebieskich migdałach.”

Predella, jedna z dwóch w całej Danii, nawiązuje tematycznie do Marcina Lutra głoszącego kazanie, jak w Ołtarzu Reformacyjnym w Wittenberdze (TUTAJ)

Od tego czasu postylle, które Reformator czasami wychwalał jako „moje najlepsze książki, jakie kiedykolwiek napisałem” (WA 23,279,23f.), uznawano z jednej strony za regulacje dogmatyczno-homiletyczne, z drugiej - jako wzorcowe kazania. I tak funkcjonowały co najmniej do końca I wojny światowej.

Literatura:

Chr. Spehr, Postillen. In: V. Leppin, G. Schneider-Ludorff (Hrsg.), Das Luther-Lexikon, 2015, 554.