Zmiany redakcyjne postylli Marcina Lutra

„Postylla Domowa", wydanie z 1597 roku

Wraz z „Postyllą Wielkopostną” zakończyła się właściwa praca Marcina Lutra nad tego typu zbiorem tekstόw. Z powodów polemicznych ukończył on kazanie do Ewangelii Łukasza 17:11-19, Ewangelii o dziesięciu trędowatych (WA 8,340-397), dopiero dla części letniej w 1521 roku. Bez wyraźnej zgody Lutra Stephan Roth starał się zaspokoić rosnące zapotrzebowanie na postylle, redagując druki kazań Reformatora, a także transkrypcje jego kazań autorstwa Georga Rörera i jego własne. Zmieniło to charakter postylli: nie były to już interpretacje homiletyczne pisane przez Lutra przy jego biurku, ale przede wszystkim kazania, które Luter mógł wygłosić, które spisano, poprawiono i ułożono według serii perykop (wersetόw biblijnych przeznaczonych na daną niedzielę roku liturgicznego).

W 1526 roku ukazała się wielokrotnie wznawiana „Postylla Letnia” Rotha (WA 10/I 2,211-441), która zawierała jedynie kazania o fragmentach Ewangelii od Wielkanocy do końca roku kościelnego i była przeznaczona wyłącznie dla pobożnych chrześcijan i ojców (WA 10/I 2211). Chociaż Roth miał jedynie niekompletne teksty kazań, kontynuował swoją pracę, wydając w 1527 roku kazania Lutra, a nawet teksty Melanchtona (WA 21, XIV) na małe święta. Luter ponownie okrasił tę „Postyllę Świąteczną” (WA 17,2,251-516) rzekomą przedmową (WA 17,2,251). Wreszcie w 1528 roku Roth z własnej inicjatywy i w wątpliwych okolicznościach opublikował drugą” Postyllę Zimową” (WA 21,1-193), do której Reformator niechętnie napisał kolejną przedmowę (WA 21,1,1-19).

W przeciwieństwie do działalności Rotha, doktor Luter popierał i pochwalał rewizję „Postylli Letniej” przez Caspara Crucigera (WA 21,197-551 i WA 22), wydaną w 1544 roku przez Nikolausa Wolraba w Lipsku i Hansa Luffta w Wittenberdze. Zawierała teraz wszystkie kazania do Listόw Apostolskich i Ewnagelii z części letniej, które Cruciger ułożył z różnych szablonów kazań w jedną całość. W swojej przedmowie (WA 21,200,1-203,22) Luter oświadczył, że to dzieło jest jego własnością intelektualną, czemu po raz pierwszy nadano tytuł „Postylli Kościelnej” (niem. Kirchenpostille) w wittenberskiej drukarni Petera Seitza opublikowanej w 1544 roku. Termin „Postylla Kościelna” został rozszerzony przez Hansa Luffta w 1547 roku na „Postyllę Zimową” Lutra.

W 1544 roku ukazała się w Norymberdze „Postylla Domowa” (niem. Hauspostille) pod redakcją Vita Dietricha (WA 52, wydanie Walcha 13a), która zawierała niedzielne kazania perykopowe wygłaszane przez Marcina Lutra głównie w jego domu w latach 1531–1534. Była adresowana przede wszystkim do ojców domu, którzy nie mogli przyjść na nabożeństwo, i miała służyć jako pomoc dla niekompetentnych wiernych i budować duchowo rodziny ewangelickie w formie kazania. „Postylla domowa” została autoryzowana przez przedmowę Reformatora (WA 52,1f.). Dietrich sięgnął do drukowanych kazań i własnych notatek do nich, które uzupełniał kazaniem Melanchtona i własnymi kazaniami (WA 52,XI).

W szczególności dodanie obcych kazań skłoniło gnezjoluteranina Andreasa Poacha do sporządzenia w 1559 roku osobnego wydania „Postylli Domowej” w Jenie (wydanie Walcha 13 b), wspieranego przez Nikolausa von Amsdorfa, które opierało się wyłącznie na rękopisach Georga Rörera i miało na celu zachowanie autentyczną treść kazań Lutra.

Literatura:

Ch. Spehr, Postillen. In: V. Leppin, G. Schneider-Ludorff (Hrsg.), Das Luther-Lexikon, 2015, 554-555.