Idelette de Bure (Kalwin)

Na portrecie z muzeum w Douai widnieje napis „Femme de Jan Caluein” (Kobieta Jana Kalwina). Nie ma pewności, czy jest to rzeczywiście portret Idelette. Ponieważ obraz uległ zniszczeniu w 1940 roku, nie można dalej badać tej kwestii.

Idelette de Bure była córką kupca z Liège Lamberta de Bure i jego żony Isabelle z domu Jamaer. Rodzina flamandzka już w 1520 roku opowiedziała się za Odnową Kościoła w myśl nauk Marcina Lutra, lecz ponownie była zmuszona wyrzec się ich.

Idelette poślubiła anabaptystę Jeana Stordeura (ok. 1510–1540) w Sainte-Veronique w 1525 roku. Miała z nim córkę Judith i syna Charlesa. Rodzina została wygnana z Liège w 1533 roku, podobnie jak brat Idelette, Lambert de Bure. Uchodźcy przybyli najpierw do Bazylei, a następnie do Genewy, ale zostali tam wypędzeni wiosną 1538 roku ze względu na swoje przekonania do anabaptyzmu. W tym samym czasie Genewę musiał opuścić Jan Kalwin, skąd udał się do Strasburga. W Strasburgu Stordeurowie przybyli do francuskiej wspólnoty uchodźców, którą od 1538 roku opiekował się wypędzony z Genewy Jan Kalwin. To on ostatecznie przekonał Stordeurów około 1539 roku, że anabaptyści podążają za herezją. Jean Stordeur zmarł wiosną 1540 roku podczas epidemii dżumy.

Tymczasem Jan Kalwin poszukiwał odpowiedniej żony i kontaktował się w tej sprawie z licznymi kolegami. W tym czasie reformator żył w bardzo skromnych warunkach, bowiem przez pierwszy rok działalności w Strasburgu Kalwin nie otrzymał pensji pastorskiej. Aby utrzymać zbiegόw z Francji pod swoim dachem, musiał sprzedać swojej biblioteki. Dom pastorski prowadziła w tym okresie starsza pani Madame du Verger. Marcin Bucer przedstawił go młodej wdowie Stordeur, którą faktycznie poślubił 10 sierpnia 1540 roku i przez nieco ponad rok mieszkali w domu przy Rue du Bouclier. 13 września 1541 Jan Kalwin wyjechał do Genewy, a nieco później jego żona z córką Judith z pierwszego małżeństwa. Starszy syn Charles pozostał w Strasburgu, ponieważ był bardziej skłonny do anabaptyzmu.

Od 1541 roku rodzina ponownie zamieszkała w Genewie przy Rue des Chanoines. Syn Jacques (lub Jakob), urodzony przedwcześnie w lipcu 1542 roku, po krótkim czasie zmarł. Inne dzieci urodziły się martwe, np. córka w 1544 roku. W 1545 roku Idelette poważnie zachorowała podczas epidemii dżumy, ale wyzdrowiała.

Kalwinowie opłakują syna Jacques’a, rycina L. Burgera z 1909 roku

Tylko kilka raportów Jana Kalwina dostarcza informacji o jego żonie Idelette. Z jego zeznań wynika, że ​​opiekowała się nim ofiarnie w czasie jego choroby i nigdy nie stawiała mu przeszkód, była najlepszą towarzyszką jego życia. Bardzo troszczyła się także o uchodźców religijnych i chorych, a tych było około 15. Kalwin utrzymywał ich finansowo z własnej pensji. Warunki mieszkaniowe w Genewie były dość surowe. W domu reformatora znajdowało się 6 stołόw, dwie szafy, trzy łόżka, dwie skrzynie, jeden pulpit z szafką na książki, jeden fotel kilka ławek i 12 krzeseł. Ponadto Idelette znała łacinę i prowadziła korespondencję z innymi reformatorami.

Jesienią 1548 roku Idelette ponownie poważnie zachorowała i znajdowała się pod opieką lekarza Benedykta Textora, ale zmarła wiosną następnego roku. Po jej śmierci Jak Kalwin napisał do swojego przyjaciela Pierre Vireta:

„Zostałem pozbawiony najlepszej towarzyszki mojego życia, tej, która, była nie tylko chętną towarzyszką mojego ubóstwa, ale nawet mojej śmierci. Za życia była wierną pomocnicą mojej posługi.” (2)

oraz:

„Nigdy nie doświadczyłem z jej strony najmniejszej przeszkody. Nigdy nie sprawiała mi kłopotów przez cały okres choroby. Bardziej martwiła się o swoje dzieci niż o siebie. Ponieważ obawiałem się, że te prywatne troski mogą ją bez powodu denerwować, trzeciego dnia przed jej śmiercią skorzystałem z okazji, aby wspomnieć, że nie zawiodę w wypełnianiu moich obowiązków wobec jej dzieci. Natychmiast podejmując tę ​​sprawę, powiedziała: „Już powierzyłam je Bogu”. Kiedy powiedziałem, że nie przeszkadza mi to w opiece nad nimi, odpowiedziała: „Wiem, że nie zaniedbasz tego, o czym wiesz, że zostało powierzone Bogu”. Ostatnio również, gdy pewna kobieta nalegała, aby porozmawiała ze mną na te tematy, po raz pierwszy usłyszałem, jak udziela następującej krótkiej odpowiedzi: „Z pewnością najważniejszą rzeczą jest to, aby prowadziły pobożne i święte życie. Mój mąż nie powinien być nakłaniany do nauczania ich wiedzy religijnej i bojaźni Bożej. Jeśli będą pobożne, jestem pewna, że chętnie zostanie dla nich ojcem, ale jeśli nie, to nie zasługują na to, bym o cokolwiek ich prosiła”. Ta szlachetność umysłu będzie dla mnie ważniejsza niż sto rekomendacji.” (2)

Rok po śmierci żony Jan Kalwin opublikował komentarz do Drugiego Listu do Tesaloniczan, ktόry zadedykował lekarzowi Benedyktowi Textorowi za to, że raz uratował ją w ciężkiej chorobie, a na łożu śmierci próbował jej pomόc.

Genewski reformator zaopiekował się dziećmi Idelette. Pięć lat po śmierci matki za mąż wyszła Judith. Jan Kalwin udzielił ślubu i ochrzcił jej syna, jednak małżeństwo nie przetrwało prόby czasu. Ku wielkiemu zmartwieniu reformatora para rozeszła się w 1562 roku.

Literatura:

1. A. Detmers, Idelette Calvin, geborene de Bure (1507-1549). Treue Gefährtin und Wegbegleiterin. In: E.-M. Bachteler, P. Ziegler (Hrsg.), Auf zur Reformation. Selbstbewusst, mutig, fromm – Frauen gestalten Veränderung, 2016, 97-102.

2. A. E. Mckee, John Calvin writings on pastoral piety, 2001, 54.

3. Fr. Wendel, Calvin, sources et évolution de sa pensée religieuse, 1985, 59.