Wartburg i anabaptyzm

Od 1529 roku obowiązywał cesarski dekret, na mocy którego karą za przynależność do anabaptystów była śmierć. Dwa lata później wittenberscy teolodzy wprowadzili podobne działania na terenach popierających Reformację. Rozpętało to falę prześladowań anabaptystów w Saksonii i Turyngii, gdzie ruch ten cieszył się sporą popularnością (w Hesji wprowadzono w 1537 roku nakaz rejestru rodzimych anabaptystów, kara śmierci obowiązywała dla zwolenników tego ruchu przybyłych z innych terenów). Jednym z czołowych przedstawicieli nowochrzczeńców w Turyngii był rolnik Fritz Erbe (1500-1548). Po raz pierwszy uwięziony w 1531 roku, został ułaskawiony przez Filipa I Heskiego rok później.

Po udzieleniu schronienia anabaptystce Margarethe Koch mimo publicznego zakazu, został ponownie aresztowany w styczniu 1533 i przeniesiony do Eisenach. Elektor Jan Fryderyk I zażądał kary śmierci, ale landgraf heski Filip Wielkoduszny zawahał się, by kogoś stracić za swoje przekonania. Nastąpiła długa korespondencja między dwoma władcami na ten temat, podczas gdy Fritz Erbe był przetrzymywany w wieży muru miejskiego Eisenach - tzw. Bocianiej Wieży (Storchenturm). Tam stał się symbolem oporu wobec państwa i kościoła. Wielu mieszkańców Eisenach okazało mu solidarność. Dwóch jego współwyznawców zostało straconych w 1537 roku, a kolejnych trzech aresztowano w 1539 roku.

Zamek Wartburg: Południowa Wieża (Südturm). Foto: holidaycheck.de

Aby zakończyć ten stan, Erbe został sprowadzony na zamek Wartburg w 1540 roku i zamknięty w dziesięciometrowym lochu Południowej Wieży w całkowitej ciemności i zimnie. Reformator Eberhard von der Tann próbował go nawrócić w 1541 roku. Fritz Erbe, który cierpiał teraz na długotrwałe problemy zdrowotne w więzieniu, podtrzymał swoje przekonanie. Zmarł w 1548 roku.

Miejsce więzienia Fritza Erbe 

W 1925 roku Hermann Nebe, znalazł nazwisko Fritza Erbe wyryte w kamieniu podczas czyszczenia południowej wieży, którą sam Erbe wyrył w skale. Podczas wykopalisk w miejscu dawnego szpitala Elżbiety pod zamkiem Wartburg znaleziono jego szczątki we wrześniu 2006 roku. W tym miejscu pamiątkowy kamień upamiętnia Fritza Erbe. Tablica na południowej wieży w Wartburgu przypomina o jego tragicznym losie, a w Eisenach nazwano jedną z ulic jego imieniem (Fritz-Erbe-Straße).

Literatura:

1. A. Müller, Der Gefangene auf der Wartburg; Das Schicksal Fritz Erbes, 2005, 9-14.

2. S. Birkenbeil, Anthropologische Untersuchungen eines Skelettes vom Elisabethplan unterhalb der Wartburg und der Täufer Fritz Erbe. In: Wartburg Jahrbuch 2007, Verlag Schnell und Steiner, Regensburg 2008, 168-174.

3. https://web.archive.org/web/20140810130931/http://www.wartburgregion.de/nachrichten/archiv/2006.09.11/news/last/2006.09.12-12474