Marcin Luter w cytatach

Eisleben.-Dom-urodzenia-Lutra.-Niemcy-fot.-A.Karska „Mój ociec był synem chłopów z Möhry, wsi niedaleko Eisenach” (WA TR 5, 5362) – mawiał Doktor Luter. To prawda. Hans Luder urodził się jako najstarszy z czterech synów Heinera Ludra w wyżej podanej wsi. Imienia babki reformatora ze strony ojca nie znamy. W tamtych czasach majątek dziedziczył najmłodszy syn. W 1479 roku dwudziestoletni Hans, ojciec Marcina, poślubił około rok młodszą od siebie Margarethe Lindemann, pochodzącej z mieszczańskiego rodu z Eisenach. Młoda para, zmuszona względami ekonomicznymi, opuszcza rodzinną Möhrę, gdzie Lutrowie należeli od lat do tzw. dziedzicznych czynszowników. Byli to wolni chłopi osadzeni przez dzierżawcę (najczęściej szlachcica) po wpłaceniu pewnej sumy pieniężnej tzw. wkupnego oraz po określeniu rocznego czynszu. Dziedziczni czynszownicy mieli prawo i obowiązek uprawiać grunta, unowocześniać gospodarstwo i przekazywać je dzieciom jako pełnoprawną schedę.  Drzewo gene...

Nie wiadomo dokładnie, kiedy urodził się Marcin Luter. Sam Ojciec Reformacji podawał w tym względzie rozbieżne dane. Raz pisał, że w roku 1483 (WA TR 2, 2250, 5) a kiedy indziej, że w 1484 (WA TR 5, 5347, 25). Rodzice też nie byli pewni daty rocznej – w średniowieczu podawano częściej datę śmierci niż urodzin. Filip Melanchton, wieloletni współpracownik i przyjaciel Lutra, przychylał się do pierwszej daty i wielokrotnie potwierdzał jej prawdziwość ś wiadectwem młodszego brata Marcina, Jakuba Lutra (H. Schilling, Martin Luther, Rebell in einer Zeit des Umbruchs, 2014, 23).  Wiadomo, że Marcin przyszedł na świat 10 listopada jako najstarsze dziecko Hansa Luder i Margarethe z domu Lindemann, z relacji matki krótko przed północą a dzień później został ochrzczony w kościele p.w. św. Piotra i Pawła w Eisleben (WA BR 1, 610, 18). O samej ceremonii i jej uczestnikach wiadomo też niewiele. Poprowadził ją proboszcz Bartholomäus Rennebecher, obecni byli rodzice, brat ma...

Na przestrzeni lat wokół osoby Marcina Lutra powstało wiele legend. Jedni widzieli w nim wcielonego Antychrysta, burzącego dawny ład, inni – niemieckie uosobienie Herkulesa, walczącego z naleciałościami chrześcijaństwa, sprzecznymi z jego fundamentalnymi zasadami. Zarówno ze strony jego przeciwników jak i propagatorów powstała osobliwa mitologia, zbiór historii i myśli przypisywanych Reformatorowi, których prawdziwość nie da się zweryfikować Edycją Weimarską (Weimarer Ausgabe). 500 lat później chcemy dążyć do prawdy, co było pierwotnym zamiarem profesora teologii z Wittenbergi, dlatego też w ciągu tego roku obalimy na tej stronie liczne związane z jego osobą legendy.  Doktor Marcin Luter to człowiek z krwi i kości, ze swymi zaletami i wadami, z nieprzeciętnym umysłem i porywczym charakterem, kochający mąż i ojciec, nieprzejednany obrońca tego, co stoi w Biblii. To w końcu człowiek z tak samym słabym ciałem, poddanym wielu chorobom, jak inni, żaden heros. Życie...

Zamek Wartburg, gdzie Marcin Luter dokonał tłumaczenia Nowego Testamentu na język niemiecki. Fot. Kamil Basiński A jak tłumaczyć idiomy? Jedna z definicji idiomu (z greki ἰδίωμα = osobliwość)   podaje, że jest to „wyrażenie właściwe tylko danemu językowi, nie dające się dosłownie przetłumaczyć na inny język." Sformułowanie to nie jest do końca poprawne. Na skutek mieszania się kultur niektóre idiomy były zapożyczane od jednych języków przez drugie. Polszczyzna przejęła liczne zwroty i wyrażenia przede wszystkim z języków dawnych zaborców, czyli języka niemieckiego i rosyjskiego. Jak zatem tłumaczyć idiomy? Najlepiej i diomami o podobnym znaczeniu, np. • da liegt der Hund begraben - tu jest pies pogrzebany, „w tym sęk”, w tym problem • die Nase hoch tragen – zadzierać nosa • Schlag auf Schlag – raz za razem • mit ´einem Wort – jednym słowem Szanowni Państwo, tłumaczenie tekstu nie jest rzeczą prostą, staje się bowiem zawsze przed wyborem zachowania duc...

Marienplatz in Stuttgart-Süd . fot. MSeses Plac Mariacki czy Plac Marii, czyli o trudności tłumaczenia ciąg dalszy „Marienplatz”, określenie tak powszechnie stosowane, szczególnie w Południowych Niemczech, kojarzone jest z Marią, Matką Boską, i tłumaczone jako „plac Mariacki”. W przeważającej większości katolickiej obyczajowości w tym regionie Republiki Federalnej Niemiec nie ma w/w tłumaczeniu błędu. Monachijski Marienplatz to Plac Mariacki, ale Marienplatz w Stuttgarcie już nie, bowiem jego nazwa upamiętnia księżniczkę Marie von Waldeck-Pyrmont, żonę późniejszego króla szwabskiego Wilhelma II, a nie Matkę Boską i powinien być tłumaczony jako Plac Marii. Można by rzec, że wszystkie obcojęzyczne określenia odnoszące się do religii kojarzyć i tłumaczyć można w kontekście świętych. To jednak zbyt duże uproszczenie. Krakowski Marienkirche to zaiste Kościół Mariacki, świątynia stojąca w samym centrum dawnej stolicy Polski. Legnicki Marienkirche, choć nieprzerwanie ...

Edycja Weimarska (Weimarer Ausgabe) stanowi zbiór dzieł Doktora Marcina Lutra napisanych w języku (staro)niemieckim i łacińskim. Nierzadko zdarza się, że Autor miesza oba te języki w jednym zdaniu, np. „Naturae nostrae fides ist widder…” (WA 27, 123, 13). Heinz Schilling w swojej biografii Lutra pisze, jako by sam Reformator przyznał się, iż nigdy nie opanował języka Cycerona w stopniu pozwalającym mu pisać literacko. Trudno zgodzić się z tą tezą, jako że łacińskie fragmenty Weimarany zawierają tekst poprawny gramatycznie ze zdaniami podrzędnie złożonymi. Luter, zwłaszcza w listach (WA BR), podejmuje polemikę na rozmaite tematy, posługując się bogatym zasobem słownictwa łacińskiego. Mniej lub bardziej oficjalny charakter korespondencji zależy od Adresata. Literatura: H. Schilling, Martin Luther, Rebell in einer Zeit des Umbruchs, 2014, 68.

Ksiądz Marcin Luter, twórca Reformacji w XVI wieku, nigdy nie był biskupem Kościoła Ewangelickiego. Nigdy nie pretendował do tego stanowiska. Nie był też proboszczem w Wittenberdze, wyjątkowo zastępował w tych obowiązkach Jana Bugenhagena, gdy ten organizował parafie ewangelickie na Północy Niemczech, w Danii i na Pomorzu. Doktor Luter spełniał się w posłudze kapłańskiej jako znakomity kaznodzieja i duchowny niosący pociechę w wierze opartej na Biblii.

  Zachować ducha litery i ducha epoki, czyli o trudności tłumaczenia Świat jest dynamiczny, podlega nieustannym zmianom. Na przestrzeni czasu ciągle widać nowe i nie ma w tym nic złego. To oznaka rozwoju, postępu i braku stagnacji. Wraz z ulegającym zmianie klimatem kulturowym, obyczajowością ewoluują również języki poszczególnych narodów. Największa ich modyfikacja nie następuje w sferze składniowej, lecz słowotwórczej. Budowa zdań języków germańskich i słowiańskich nie uległa znaczącej metamorfozie od dwustu lat. Wraz z rozwojem techniki ludzkość potrzebowała coraz to nowych określeń na urządzenia, których czynności przechodziły do użytku codziennego w obrębie jednego pokolenia. Postęp naukowy reformował niejako stosunek cywilizacji do świata materialnego i niematerialnego, wpływając istotnie na klimat kulturalny danej epoki. Od czasów Doktora Marcina Lutra minęło kilka epok. Nieporównywalnie więcej wiemy dziś o budowie ciała ludzkiego, przyczynach wielu ...

Alegoria Reformacji Alegoria Reformacji stanowi tło tej strony od początku jej istnienia. Ciekaw jestem, czym dla Państwa jest Reformacja. Piszcie na ksiazka2017@gmail.com – może to być rozbudowana wypowiedź, analiza ilustracji lub pojedynczy wyraz. Każdy pomysł jest dobry! Na Państwa maile czekam do końca marca. Serdecznie pozdrawiam, Kamil Basiński.